1. Luisteraandachtig en wacht met reageren
Je kunt niet goed luisteren als je zelf steeds aan het woord bent. Geef de ander de ruimte om te praten, ook als je het antwoord al denkt te weten.
2. Toon oprechte interesse
Laat merken dat je benieuwd bent naar wat de ander vertelt. Kijk de spreker aan, leg je telefoon weg en stop met multitasken. Als je luistert draait het om het begrijpen van de ander. Dat doe je door het tonen van oprechte belangstelling.
3. Laat je niet afleiden
Vermijd storend gedrag zoals geeuwen, met je pen tikken of naar je scherm staren. Zorg voor rust om je heen zodat je je volledig kunt concentreren op het gesprek.
4. Verplaats je in de situatie van de ander
Probeer te begrijpen hoe de ander zich voelt en waarom hij of zij iets zegt. Inleven helpt om beter aan te sluiten bij de ander.
5. Wees vriendelijk en geduldig
- Trek voldoende tijd uit
- Val de ander niet in de rede
- Kijk niet naar de deur
- Loop niet heen en weer
6. Bewaar je goede humeur
Emoties zoals irritatie of frustratie maken luisteren lastiger. Blijf rustig, ook als het gesprek spannend of moeilijk is. Dat helpt je om helder te blijven denken.
7. Argumenteer zakelijk en zonder verwijten
De ander neemt anders een verdedigende houding aan. Hij kan zich opwinden of boos worden. Treed niet in debat. Zelfs als je wint, heb je in feite verloren.
8. Stel verdiepende vragen
Goede vragen stellen laat zien dat je echt luistert en zorgt dat het gesprek dieper gaat. Vraag bijvoorbeeld waar iets vandaan komt of wat iemand ergens precies mee bedoelt.
Actief en passief luisteren
Selectief luisteren (datgene horen wat je graag wilt horen), is wat veel gebeurt, vooral in conflictsituaties. Op het moment dat er in een gesprek selectief wordt geluisterd komt de boodschap niet (volledig) over.
Actief luisteren is iets dat je kunt leren. Het komt er min of meer op aan in hoeverre je interesse wilt tonen in het gesprek. Als je jezelf de boodschap meegeeft om de ander niet in de rede te vallen en jezelf erop te attenderen als je het per ongeluk toch doet, heb je de mogelijkheid om een goed luisteraar te zijn. Hetzelfde kun je verwachten van je collega’s.
En jij? Hoe luister jij?
Sta eens stil bij je eigen luistergedrag. Luister je echt, of ben je in gedachten al met je antwoord bezig? Door je hiervan bewust te worden kun je veel verbeteren.
Feedback geven waar nodig
Heb je de indruk dat er niet goed geluisterd wordt, dan kun je hier gerust iets over zeggen. Zeker als het over belangrijke dingen gaat, die bij een eventuele miscommunicatie anders zouden kunnen verlopen dan gepland is.
Overzicht actief en passief luisteren
In de tabel hieronder vind je de verschillen tussen een actieve en een passieve luisteraar. Bekijk de verschillen en bedenk voor jezelf of je denkt dat jij een actieve of juist een meer passieve luisteraar bent.
| Actieve luisteraar | Passieve luisteraar |
| Luisteren naar wat er gezegd wordt | Luisteren naar stijl, woorden en grammatica |
| Willen alles helemaal begrijpen | Gebruiken hun tijd om voor te bereiden wat ze zelf zullen gaan zeggen |
| Luisteren naar de onderliggende boodschap | Luisteren alleen naar feiten |
| Concentreren zich helemaal en laten zich niet door andere dingen afleiden | Doen maar alsof ze luisteren en worden makkelijk afgeleid |
| Doen niets anders dan luisteren | Doen tegelijk ook iets anders |
| Vellen geen oordeel | Vellen een oordeel |
| Laten hun ongeduld niet blijken | Vertonen tekenen van ongeduld |
| Bevestigen dat ze het hebben begrepen | Controleren niet of ze het goed hebben begrepen |
| Geven non-verbale boodschappen dat ze luisteren | Tonen geen oprechte interesse in wat de ander zegt |